Światowy Dzień Toalet, od 2013 roku oficjalnie wspierany przez ONZ, ma sprawić, że o sanitariatach będziemy mówić głośno i bez zażenowania. Miliardy ludzi na świecie nie mają dostępu do bezpiecznej, higienicznej toalety. Tegoroczne hasło łączy ten problem z równością płci: „Sanitariaty i równość płci: bezpieczne toalety, równa przyszłość”.
Pomysł z Singapuru
Inicjatorem dnia jest singapurski przedsiębiorca Jack Sim. Ćwierć wieku temu szukał projektu, który miałby sens, i trafił na myśl ówczesnego premiera Singapuru: o kulturze społeczeństwa świadczy czystość jego toalet publicznych. Sim uznał jednak, że chodzi o coś więcej niż czystość, bo także o samą możliwość skorzystania z toalety. Po latach pomysł doczekał się statusu święta ONZ.
Kate Olive Medlicott z Światowej Organizacji Zdrowia, która w zespole ds. wody, sanitariatów i higieny zajmuje się sanitariatami i odpadami, przyznaje, że to jej ulubiony dzień w roku. Podkreśla, że wiele osób traktuje go z humorem, ale chodzi o coś, co uważamy za oczywiste. Jej zdaniem sprawne systemy sanitarne są kluczowe dla zdrowia, bo choroby przenoszą się przez ścieki. Z nieczystościami wiążą się na przykład cholera i polio.
Bezpieczeństwo i higiena menstruacyjna
Brak toalet dotyka wszystkich, ale kobiety i dziewczynki mają dodatkowe kłopoty. Jeśli w szkole lub w pracy nie ma bezpiecznego miejsca, gdzie można zadbać o higienę w czasie miesiączki i wyrzucić zużyte środki higieniczne, część z nich woli zostać w domu.
Drugi problem to bezpieczeństwo. Sofia Calltorp z agendy ONZ ds. kobiet (UN Women), odpowiedzialna za pomoc humanitarną, wskazuje, że kobiety bez dostępu do toalety szukają jej poza domem, w miejscach publicznych lub na odludziu, często w niebezpiecznych okolicach. Grożą im wtedy nękanie i przemoc. Jako przykład podaje obozy dla uchodźców, gdzie toalety bywają nieoświetlone i nie są podzielone według płci.
Czy coś się zmienia?
Eksperci, z którymi rozmawiali dziennikarze NPR, odpowiadają, że tak. ONZ uznała dostęp do bezpiecznych sanitariatów za prawo człowieka, a od 2015 roku z bezpiecznie zarządzanych systemów sanitarnych zaczęło korzystać 1,2 miliarda osób. Postęp odnotowano niemal w każdym kraju.
Kellogg Schwab z Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health, specjalista od zanieczyszczeń wody i ścieków groźnych dla zdrowia publicznego, uważa, że rządy powinny napędzać zmiany, ale nie wyłącznie odgórnie. Proponuje, by przekazywać pieniądze lokalnym społecznościom i pozwolić im szukać własnych rozwiązań. Część pomysłów zawiedzie, ale te udane będzie można powielać na większą skalę. Medlicott ma nadzieję, że za jakieś 50 lat ludzie będą się dziwić, że w zamożnym świecie brakowało bezpiecznych toalet.
Co to oznacza dla nas
W Polsce i większości krajów UE dostęp do toalety jest dla większości osób codziennością, więc temat może wydawać się odległy. Dotyczy jednak także nas: jako obywatele państw, które uczestniczą w pomocy rozwojowej i humanitarnej, oraz jako użytkownicy szkół, biur i przestrzeni publicznych, gdzie czystość i prywatność toalet nie zawsze są oczywiste.
Medlicott proponuje proste ćwiczenie. Każdy z nas pamięta sytuację, gdy potrzebował toalety i nie mógł jej znaleźć, a dziś być może opowiada o tym ze śmiechem. Teraz wystarczy wyobrazić sobie, że tak jest codziennie.
Źródło: NPR – „Yahoo for the loo! An ode to the commode! Dotty for the potty! It’s World Toilet Day!”
